Το Απτικό Σύστημα & Αισθητηριακή Ολοκλήρωση
Το απτικό σύστημα είναι υπεύθυνο για την εγκεφαλική ενημερότητα των ερεθισμάτων που δέχεται το σώμα μας μέσω της αφής. Έχει διπλό ρόλο:
- Προστασία: Μας προειδοποιεί για κινδύνους.
- Διάκριση: Μας βοηθά να καταλάβουμε τι αγγίξαμε (είδος, υφή, σχήμα, μέγεθος, θερμοκρασία).
Διαταραχές Ρύθμισης Απτικού Συστήματος
1. Απτική Αμυντικότητα (Υπέρ-καταγραφή)
Το παιδί αντιδρά έντονα ή αποφεύγει ερεθίσματα που θεωρεί ενοχλητικά:
- Ενοχλείται από τις ταμπέλες των ρούχων και συγκεκριμένα υφάσματα (μάλλινα, τζιν, ζιβάγκο).
- Δεν του αρέσει να στέκεται στη σειρά και αποφεύγει ομαδικές δραστηριότητες.
- Δυσκολεύεται να περπατήσει σε άμμο, γρασίδι, χώμα.
- Αντιδρά στο κόψιμο νυχιών, κούρεμα, λούσιμο, πλύσιμο προσώπου και βούρτσισμα δοντιών.
- Δεν συμμετέχει σε δραστηριότητες που "λερώνουν" (αφρός, δαχτυλομπογιές, κόλλα) και σκουπίζεται γρήγορα αν λερωθεί.
- Κλείνει τα δάχτυλα σε γροθιά για "προστασία".
2. Αναζήτηση Απτικών Ερεθισμάτων (Υπό-καταγραφή)
Το παιδί επιζητά έντονα την αφή ή δεν καταγράφει επαρκώς τα ερεθίσματα:
- Βάζει αντικείμενα στο στόμα και τα μασάει.
- Αγγίζει ανθρώπους και αντικείμενα σε ενοχλητικό/υπερβολικό βαθμό.
- Του αρέσει να μένει ξυπόλυτο.
- Δεν αντιλαμβάνεται ότι είναι λερωμένο (χέρια, πρόσωπο).
- Έχει μειωμένη αντίληψη του πόνου ή της θερμοκρασίας.
Αισθητηριακή Ρύθμιση & Αντιδράσεις
Όταν το παιδί δεν καταγράφει σωστά τα ερεθίσματα, μπορεί να αντιδράσει με τους εξής τρόπους:
- Flight (Άμυνα): Άρνηση προσπάθειας, γέλιο αμηχανίας.
- Fright (Φόβος): Εγκατάλειψη, έκφραση φόβου ("δεν ξέρω", "φοβάμαι").
- Fight (Βιαιότητα/Επίθεση): Αντίδραση, άρνηση ("δεν θέλω", "δεν το κάνω").
- Freeze (Πάγωμα): Αδράνεια, δεν κάνει τίποτα.
Άλλα Συστήματα
Ιδιοδεκτικό Σύστημα
Χαμηλή καταγραφή: Παθητική εικόνα, προτίμηση καθιστικών δραστηριοτήτων, εύκολη κόπωση, δυσκολία στη λεπτή κινητικότητα (π.χ. κουμπιά).
Υπέρ καταγραφή / Αναζήτηση: Συνεχής κίνηση, περπάτημα στις μύτες, χτύπημα κεφαλιού, τρίξιμο δοντιών, υπερβολική πίεση στο μολύβι.
Οπτικό Σύστημα
Αμυντικότητα: Ενόχληση από φώτα, κάλυψη ματιών, αποφυγή βλεμματικής επαφής, προτίμηση στο σκοτάδι.
Αναζήτηση: Έντονο κοίταγμα, παρακολούθηση περιστρεφόμενων αντικειμένων, αγάπη για παιχνίδια με φώτα.
Στοματοαισθητηριακό Σύστημα
- Αμυντικότητα: Επιλεκτική διατροφή (τρώει μόνο συγκεκριμένες τροφές).
- Αναζήτηση: Μασάει/γλείφει ρούχα, μαλλιά, καλαμάκια. Αναζητά έντονες γεύσεις ή μυρωδιές.