Εισαγωγή στην Ψυχοπαθολογία
Βασικές αρχές ψυχικής υγείας, κριτήρια διάγνωσης και κύριες κατηγορίες διαταραχών.
1. Το Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο
Η υγεία και η ασθένεια δεν είναι απόλυτες καταστάσεις, αλλά τα άκρα ενός συνεχούς συστήματος που επηρεάζεται από τρεις παράγοντες: Βιολογικούς, Ψυχολογικούς και Κοινωνικούς.
Ορισμός (Π.Ο.Υ.):
Υγεία δεν είναι απλώς η απουσία ασθένειας, αλλά η κατάσταση πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας.
Υγεία δεν είναι απλώς η απουσία ασθένειας, αλλά η κατάσταση πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας.
Βασικά Κριτήρια Ψυχικής Υγείας
- Λειτουργικότητα: Η ικανότητα του ατόμου να ανταποκρίνεται στην καθημερινότητα.
- Κοινωνικό κριτήριο: Συμπεριφορά αποδεκτή στο κοινωνικό πλαίσιο.
- Υποκειμενική δυσφορία: Κατά πόσο η συμπεριφορά προκαλεί δυσφορία στο ίδιο το άτομο.
- Αναπτυξιακό κριτήριο: Το ομαλό πέρασμα από τη μια φάση ωρίμανσης στην άλλη.
2. Ταξινόμηση Ψυχικών Διαταραχών
Για τη διάγνωση και την επικοινωνία των ειδικών χρησιμοποιούνται διεθνή συστήματα ταξινόμησης, όπως το ICD-10 (Π.Ο.Υ.) και το DSM-5.
Αγχώδεις Διαταραχές:
Περιλαμβάνουν τον Γενικευμένο Άγχο, τις Φοβίες (Ειδικές, Κοινωνική, Αγοραφοβία) και τη Διαταραχή Πανικού. Ο φόβος είναι απάντηση σε υπαρκτό κίνδυνο, ενώ το άγχος σε αόριστη απειλή.
Ιδεοψυχαναγκαστική (OCD):
Χαρακτηρίζεται από ιδεοληψίες (ανεπιθύμητες σκέψεις) και καταναγκασμούς (επαναλαμβανόμενες πράξεις για μείωση του άγχους).
Σοβαρές Ψυχικές Διαταραχές
-
Σχιζοφρένεια (F20-F29):
Σοβαρή έκπτωση λειτουργικότητας με διαταραχές στη σκέψη (παραληρητικές ιδέες), στην αντίληψη (ψευδαισθήσεις) και στο συναίσθημα. -
Διπολική Διαταραχή:
Εναλλαγές της διάθεσης μεταξύ μανίας (έξαρση, ευφορία, υπερκινητικότητα) και κατάθλιψης. -
Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (PTSD):
Εμφανίζεται μετά από τραυματικό γεγονός. Περιλαμβάνει επαναβίωση του τραύματος (flashbacks/όνειρα), συναισθηματικό "μούδιασμα" και υπερδιέγερση.
Η αποκατάσταση είναι μια δυναμική διαδικασία με στόχο το μέγιστο δυνατό επίπεδο λειτουργικότητας και την επανένταξη στην κοινωνία.