Αναπτυξιακές Διαταραχές: Ορισμοί και Κατηγορίες
Νοητική Καθυστέρηση & Ανεπάρκεια
Η Νοητική Καθυστέρηση αναφέρεται σε περιορισμούς στην παρούσα λειτουργία του ατόμου. Χαρακτηρίζεται από σημαντικά κατώτερη νοητική λειτουργία που συνυπάρχει με περιορισμούς σε δύο ή περισσότερες περιοχές προσαρμοστικών δεξιοτήτων (π.χ. επικοινωνία, φροντίδα εαυτού, κοινωνικές δεξιότητες, εργασία).
Η Νοητική Ανεπάρκεια είναι μια κατάσταση που ξεκινά από την παιδική ηλικία και χαρακτηρίζεται από γνωστικές εκπτώσεις και δυσκολίες στην προσαρμογή στο περιβάλλον. Αντικατοπτρίζει το σημείο τομής ανάμεσα στις δυνατότητες του ατόμου και τις προσδοκίες του περιβάλλοντος.
Κατηγορίες Νοητικής Καθυστέρησης
1. Ελαφρά Νοητική Καθυστέρηση (Δ.Ν. 50-70)
Αποτελεί το 85-87% των περιπτώσεων. Συνήθως δεν υπάρχουν αναγνωρίσιμα οργανικά αίτια, αλλά παίζουν ρόλο η κληρονομικότητα και το περιβάλλον.
- Ανάπτυξη με αργότερο ρυθμό (κοινωνικό, γλωσσικό, κινητικό τομέα).
- Γίνονται συνήθως αντιληπτά όταν πάνε στο σχολείο.
- Κατάλληλο πλαίσιο: Γενικό σχολείο με τμήμα ένταξης ή παράλληλη στήριξη.
- Χαρακτηριστικά: Συχνά έχουν καλοσύνη, απλότητα και αυθορμητισμό, αλλά μπορεί να δομήσουν αρνητική αυτοεικόνα.
2. Μέτρια Νοητική Καθυστέρηση (Δ.Ν. 35-55)
Αποτελεί το 6-10% του πληθυσμού. Οφείλεται κυρίως σε βιολογικούς παράγοντες και αναγνωρίζεται από τη γέννηση ή την προσχολική ηλικία.
- Σημαντικές δυσκολίες προσαρμοστικής συμπεριφοράς.
- Μπορούν να κατανοήσουν γνώσεις των πρώτων τάξεων του δημοτικού.
- Ανάγκη εκπαίδευσης στις κοινωνικές δεξιότητες.
3. Σοβαρή ή Βαριά Νοητική Καθυστέρηση (Δ.Ν. 20-40)
Περίπου 4% του πληθυσμού. Αναγνωρίζονται από τη γέννηση λόγω προβλημάτων στο κεντρικό νευρικό σύστημα.
- Χαμηλές κοινωνικές και γνωστικές δεξιότητες.
- Μεγάλη εξάρτηση από το περιβάλλον.
- Στόχος: Εκπαίδευση στην επικοινωνία και αύξηση της ανεξαρτησίας μέσω τεχνολογίας.
Ανάγκες Υποστήριξης & Αίτια
Επίπεδα Υποστήριξης: Περιοδική, Περιορισμένη, Διευρυμένη, Διαρκής/Διάχυτη.
Κυριότερα Αίτια
- Βιολογικά/Γενετικά: Κυρίως σε βαριές μορφές (Χρωμοσωμικές ανωμαλίες, μεταβολικοί παράγοντες).
- Περιβαλλοντικά: Φτωχό κοινωνικό/πολιτιστικό περιβάλλον (κυρίως στην ελαφρά μορφή).
- Άλλοι παράγοντες: Λοιμώξεις, τραύματα, ανωμαλίες κύησης, εγκεφαλικές ασθένειες.